De basis: wat mag en wat kan

Regenwater is geen drinkwater. Heb je een eigen systeem in één woning of pand? Dan gebruik je het voor het toilet, de wasmachine en de buitenkraan.

Deel je één installatie met meerdere woningen? Dan gelden strengere regels. In de praktijk mag het water dan alleen het toilet doorspoelen. De tuin water geven mag wel, maar alleen met een gesloten systeem zoals druppelslangen.

Gebruik regenwater nooit om te drinken, te koken, tanden te poetsen, te douchen of af te wassen. Sluit het ook niet aan op een kraan waar iemand per ongeluk uit kan drinken. Hoe je dat voorkomt, lees je bij Wat als een gast of kind uit de verkeerde kraan drinkt?

De regels staan in het Drinkwaterbesluit, het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de norm NEN 1006. De Waterwerkbladen werken die norm uit in praktijkvoorbeelden. Voor regenwater bestaat daarnaast de Europese norm NEN-EN 16941-1.

De kern is één simpele regel: drinkwater en regenwater mogen elkaar nooit kunnen raken.

In de praktijk betekent dat drie dingen. De leidingen lopen apart en zijn duidelijk gemarkeerd. Bijvullen met drinkwater gaat alleen via een open onderbreking, waarbij het water vrij naar beneden valt. En de tank staat donker en koel, maar blijft bereikbaar voor controle en onderhoud. Vraag ook bij je drinkwaterbedrijf na of je de installatie moet melden; dat staat in de aansluitvoorwaarden.

Het werk buiten kun je vaak zelf doen. Alles wat met de drinkwaterleiding in huis te maken heeft, is werk voor een vakman. Dat geldt voor het bijvullen, het scheiden van de leidingen en de beveiliging tegen terugstromen.

Welk onderdeel je zelf mag doen en waar de grens ligt, staat in de tabel Zelf doen of laten doen in hoofdstuk 9.

Laat altijd op papier vastleggen wat er is aangelegd. Dat is belangrijk voor de veiligheid, voor de aansprakelijkheid en voor de subsidie.

Huur of pacht je? Laat dan nooit aan de leidingen in huis werken zonder schriftelijke toestemming van de eigenaar.

Voor een regenton of een klein vat boven de grond hoef je meestal niets te regelen. Bij een grote tank onder de grond kan dat anders liggen. Dat hangt af van de grootte, de diepte, de afstand tot de erfgrens, de bodem en het grondwater. Ook regels over archeologie, bomen of kabels kunnen meespelen. Woon je in een monument? Dan is vooraf overleg bijna altijd nodig.

Ga je graven met een machine? Doe dan altijd een KLIC-melding bij het Kadaster. Dat is wettelijk verplicht. Je doet die melding minimaal 3 en maximaal 20 werkdagen voordat je begint. Je krijgt dan tekeningen van de kabels en leidingen op die plek.

Wil je lozen op een sloot of werk je vlak bij een watergang? Dan komt het waterschap in beeld. In het buitengebied gebeurt dat vaker dan in de kom.

Of je een omgevingsvergunning nodig hebt, staat in het omgevingsplan van je gemeente. Je kunt het nagaan met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Wat er in je gemeente nodig is, staat ook op de pagina Vergunningen van de rekentool: per gemeente de stappen, de indicatieve leges en een checklist voor het vooroverleg. In de rekentool kun je die kosten meenemen in de investering.

Nee. In het buitengebied ligt drukriolering: kleine pompputjes met dunne leidingen. Op sommige adressen staat een eigen zuivering, een IBA. Gemeenten geven aan dat allebei niet geschikt zijn voor regenwater.

Je overloop gaat daarom de bodem in op eigen terrein. Of naar een sloot, na overleg met het waterschap. De bodem heeft de voorkeur.

Weet je niet hoe je pand is aangesloten? Zoek dat uit vóórdat je iets aanlegt. Huurders vragen het na bij de verhuurder.

In de kernen ligt vaak een aparte buis voor regenwater. Je overloop mag daarop, als je leidingen netjes gescheiden zijn. Dat regenwaterriool brengt het water naar een sloot of vijver, of laat het de bodem in zakken.

Het water op eigen terrein de bodem in laten zakken heeft de voorkeur. Dat houdt water vast in de grond en helpt bij een hoosbui.

Loos je op het vuilwaterriool? Dan betaal je eigenlijk voor het schoonmaken van schoon water. Dat wil de afkoppelsubsidie juist voorkomen.

Afkoppelen betekent: je regenpijp gaat niet meer naar het riool. Het water gaat de bodem in of een ton in.

Een gemeente mag hierover regels stellen in het omgevingsplan. Ze mag afkoppelen in bepaalde gebieden zelfs verplicht stellen. Sommige gemeenten doen dat ook.

Eén ding is altijd waar. Het water moet weg kunnen zonder dat jij of je buren er last van krijgen. Laat het dus nooit richting je eigen gevel of naar het perceel van de buren lopen. Zie ook Mijn buren hebben last van mijn overloop.

Nee, doe dat niet. Voor drinkwater gelden zware eisen uit de Drinkwaterwet. In een gewone woning is daar in de praktijk niet aan te voldoen. Maak je toch zelf drinkwater, dan gelden er aparte regels voor eigen winning.

Filters en een UV-lamp maken het water helderder en doden een deel van de bacteriën. Maar helder is niet hetzelfde als drinkbaar.

Filters en UV horen wél thuis in een hergebruiksysteem. Hoeveel filters je nodig hebt, lees je bij Hoeveel filterstappen heb ik nodig?

Dat heet grijswater. Het kan technisch, maar het is een ander verhaal dan regenwater. Grijswater is viezer en warmer. Daardoor groeien bacteriën er makkelijker in.

Het RIVM bekeek in 2025 de gezondheidsrisico's van regenwater en grijswater in gebouwen. De conclusie: het vraagt om goede zuivering, goed beheer en goede controle.

Voor een gewone woning is regenwater daarom de eenvoudigste en veiligste eerste stap. Denk je aan grijswater in nieuwbouw of in een groter gebouw? Laat dat dan ontwerpen door een specialist en leg het beheer schriftelijk vast.